Embed

DİN ÖĞRETİMİNDE YÖNTEMLER

Eğitimde "niçin öğreteceğiz?" sorusunun cevabı eğitimin amaçlarını; "nasıl öğreteceğiz?" sorusunun cevabı öğretim yöntemlerini; "ne ile öğreteceğiz?" sorusunun cevabı eğitim araç ve gereçlerini; "eğitimin sonunda ne kadar öğrettik?" sorusunun cevabı ise, ölçme ve değerlendirme konusunu oluşturur.


Bugün, ülkemizde ilk ve orta dereceli okullarda okutulan Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi dersi, 1982 Anayasası gereğince Din Bilgisi ve Ahlâk derslerinin birleştirilmesiyle zorunlu dersler arasında yerini almıştır. Bunun yanında İmam Hatip Liselerinde meslek derslerinde de din öğretimi yapılmaktadır. 

Din öğretimi verecek olan öğretmenler, ilâhiyat fakültelerinde ve eğitim fakültelerinin sınıf öğretmenliği bölümlerinden yetişmektedir. İlâhiyat fakültelerinde hem lisans hem de yüksek lisans programlarında Özel Öğretim Yöntemleri ve eğitim fakültelerinin sınıf öğretmenliği bölümlerinde de Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi dersleri yer almaktadır. Bu kitap öncelikle bu bölümlerde okuyan öğrencilere, hâlen okullarımızda görev yapan tüm din öğretimi öğretmenlerine ve Kur'an Kursu öğreticilerine hitap etmek üzere hazırlanmıştır.

Bu kitap, daha önce yayınlanan, "Din Öğretiminde Yöntemler ve Buldurma Yöntemi" adlı kitabının yeniden gözden geçirilmiş şeklidir. Bu baskıda, ilk kitaptan bazı ayrıntı bilgileri içeren bölümler çıkarılmış ve KPSS sınavına girecek adayların ihtiyaçlarını giderecek bir çok bölüm ilave edilmiştir. 

Bunun yanında öğretim yöntem ve tekniklerinin uygulamalarını göstermek üzere örnek günlük ders plânları konulmuştur. Aynı şekilde, öğretmen ve öğretmen adaylarının devamlı kullanmak zorunda olduğu bilgiler de ekler başlığında verilmiştir. Bu nedenlerle bu kitaba ikinci baskı demek yerine yeni bir adlandırmayla, "Din Öğretiminde Yöntemler" denilmiştir.

Sivas, Nisan 2004





İÇİNDEKİLER


BİRİNCİ BÖLÜM

GİRİŞ 1


İKİNCİ BÖLÜM

ÖĞRENME ÖĞRETME SÜREÇLERİ 5
2.1. Öğrenme ve Öğrenme İlkeleri 5 2.2. Öğretim ve Öğretme 7 2.2.1. Öğretim İlkeleri 9 2.3. Öğretme Yolları 14 2.3.1. Öğretme Yolları ve Düşünme 15 2.3.2. Öğretme Yaklaşımları 22 2.4. Öğretme Yönteminin Önemi 46 2.5. Yöntem Bilgisinin Amacı 47 2.6. Öğretme Yöntemini Kılavuzlayan İlkeler 47 2.7. İletişim Süreci ve Öğretim Yöntemi 48 2.8. Yöntem Seçimini Etkileyen Etkenler 52 2.9. Öğretim Yöntem ve Tekniklerinin Seçimiyle İlgili İlkeler 54 2.10. Niçin Aktif Öğretim Yöntemleri? 54 2.11. Eğitimde Program Geliştirme 60 2.11.1. Eğitim Programı ve Çeşitleri 60 2.11.2. Program Geliştirme Nedir? 61 2.11.3. Eğitim Programının Özellikleri ve Temelleri 62 2.11.4. Eğitim Programının Ögeleri 64 2.11.5. Program Geliştirme Süreci 64 2.11.6. Bugünkü DKAB ve İHL Ders Programları 69 2.12. Öğretimde Plânlar 69 2.12.1. Bir Dersin İşleniş Aşamaları 70 2.12.2. Yıllık ve Günlük Plân Hazırlanması 71 2.12.3. Amaç/Hedef Yazımında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 75

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

DİN ÖĞRETİMİNDE KULLANILAN YÖNTEM VE TEKNİKLER 85
3.1.Takrir (Anlatma) Yöntemi 85 3.1.1. Üstün Yönleri 87 3.1.2. Sınırlılıkları (Eksik ve Yetersiz Yönleri) 88 3.1.3.Takrir Yönteminin Kullanıldığı Yerler 90 3.1.4.Takrir Yöntemini Etkili Kılma Yolları 91 3.2. Takrir Teknikleri 108 3.2.1. Biçimsel (Formal) Konuşma Tekniği (Konferans) 108 3.2.2. Biçimsel Olmayan (İnformal) Konuşma Tekniği 109 3.2.3. Sempozyum 110 3.3. Tartışma Yöntemi 112 3.3.1. Üstün Yönleri 114 3.3.2. Sınırlılıkları (Eksik Yönleri) 115 3.3.3. Tartışma Yönteminin Plânlanması 115 3.3.4. Tartışmada Yöneticinin Rolü 116 3.3.5. Tartışmaya Katılanların (Konuşmacıların) Rolü 117 3.3.6. Tartışmada Sekreterin Rolü 117 3.3.7. Gözlemcilerin Rolü 118 3.3.8. Tartışmanın Değerlendirilmesi 118 3.3.9. Tartışma Yönteminde Öğretmenin Rolü 118 3.4. Tartışma Teknikleri 119 3.4.1.Büyük Grup Tartışma Tekniği 119 3.4.2. Beyin Fırtınası (Fikir Tarama) Tekniği 122 3.4.3. Görüşme Tekniği 129 3.4.4. Altı Şapkalı Düşünme Tekniği 134 3.4.5. Workshop Tekniği 136 3.5. Küme Çalışması Yöntemi 137 3.5.1.Önemi 138 3.5.2. Kümelerin (Grupların) Oluşturulması 139 3.5.3. Konuların Paylaştırılması 141 3.5.4. Grup İçi Çalışma 141 3.5.5. Konunun Sınıfa Sunulması 141 3.5.6. Küme Çalışması Yönteminde Öğretmenlerin Rolü 142 3.6. Dramatizasyon (Rol Oynama) Yöntemi 142 3.6.1. Dramatizasyon Yönteminin Önemi 143 3.6.2. Üstün Yönleri 144 3.6.3.Sınırlılıkları (Eksik Yönleri) 144 3.6.4.Uygulanışı 145 3.7. Dramatizasyon Teknikleri 149 3.7.1. Parmak Oyunu 149 3.7.2. Sözsüz Oyun (Pandomim) 150 3.7.3.Bağımsız Dramatizasyon 155 3.7.4. Bağımlı Dramatizasyon 157 3.7.5. Kukla ve Bebekler 158 3.7.6. Taklidî Oyun (Benzetme, Benzetim) 161 3.7.7. Dramatizasyon Yönteminin Uygulamasına Örnekler 161 3.8. Örnek Olay İncelemesi Yöntemi 166 3.8.1. Üstünlükleri 168 3.8.2. Sınırlılıkları (Eksik Yönleri) 170 3.8.3. Örnek Olay İnceleme Yönteminin Ahlâkî Konularda Uygulanması 170 3.8.4. Örnek Olayın Özellikleri 172 3.8.5. Örnek Olay Kaynakları 173 3.8.6. Uygulanışı 174 3.9. Gösteri (Demonstrasyon) Tekniği 185 3.10. Problem Çözme Yöntemi 191 3.10.1. Üstün Yönleri 192 3.10.2. Sınırlılıkları (Eksik Yönleri) 193 3.10.3. Problem Çözmede Basamaklar 193 3.11. Gösterip Yaptırma Yöntemi 194 3.11.1.Üstün Yönleri 195 3.11.2. Sınırlılıkları 196 3.11.3. İyi Kullanım İçin Rehber İlkeler 196 3.12. Gezi Gözlem Yöntemi 201 3.12.1. Önemi 202 3.12.2. Üstünlükleri 202 3.12.3. Sınırlılıkları (Eksik Yönleri) 203 3.12.4. En İyi Kullanım İçin Rehber İlkeler 203 3.13. Soru Cevap Tekniği 209 3.13.1. Klasik Soru Cevap Anlayışı 209 3.13.2. Soru Cevap Tekniğinin Geliştirilmesi 210 3.13.3. Soru Cevap Tekniği Nedir? 211 3.13.4. Yeni Soru Cevap Tekniğinin Amaç ve İşlevi 211 3.13.5. Soru ve Cevabın Tanımları 212 3.13.6. Öğretimde Sorunun Önemi 213 3.13.7. Öğretimde Sorunun Görevi 214 3.13.8. Soru Çeşitleri 216 3.13.9. Niteliğine Göre Soru Türleri 219 3.13.10. Yönetilme Biçimlerine Göre Soru Türleri 222 3.13.11.Açık ve Kapalı Uçlu Sorular 223 3.13.12.İyi Bir Sorunun Özellikleri 223 3.13.13. Soru Sorarken Dikkat Edilecek Hususlar 227 3.13.14. Soruların Cevaplandırılmasında Dikkat Edilecek Hususlar 230 3.13.15. Cevaplar Nasıl Olmalıdır 230 3.13.16. Cevapların Alınmasında Öğretmenin Dikkat Edeceği Hususlar 231 3.13.17. Öğrenci Soruları 236 3.13.18. Öğrenci Sorularının Önemi 237 3.13.19. Öğrenci Soruları Karşısında Öğretmenin Tutumu 237 3.13.20. Öğrenciler Sorularını Ne Zaman Sormalıdır 238 3.14. Buldurma (Sokrates) Yöntemi 245 3.14.1. Üstün Yönleri 248 3.14.2. Sınırlılıkları (Eksik Yönleri) 250 3.14.3. Buldurma Yönteminin Uygulanışı İle İlgili Bazı Hususlar 251 3.15. Eğitsel Oyunlar 260 3.15.1. Oyunların Seçimi ve Öğretmenin Rolü 261 3.15.2. Agrostiş Tekniği 261 3.15.3. Siz Olsaydınız Ne Yapardınız? 262 3.15.4. Kutuplaşma 266 3.15.5. Kavram Kontrolü 270 3.15.6. Grup Ya Da Takım Oyunları 275 3.15.7. Mektup Ya Da Telgraf Oyunu 275 3.15.8. Nesi Var? Başka, Ters Başka Tekniği 278 3.16. Metin Tarama Tekniği 281 3.17. İşbirliğine Dayalı Öğretim Teknikleri 286 3.18. Bireysel Çalışma Yöntemi 287 3.18.1. Bireysel Çalışmayı Kılavuzlayan İlkeler 287 3.18.2. Bireysel Çalışma Çeşitleri 288 3.18.3. Bireysel Çalışmada Öğretmenin Rolü 288 3.18.4. Bireysel Çalışmanın İlkeleri 289

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

DİN ÖĞRETİMİNDE KULLANILAN DERS ARAÇLARI 293
4.1. Eğitim Teknolojisi 293 4.1.1. Öğretimde Ders Araç ve Gereçlerinin Önemi 294 4.1.2. Ders Araçlarının Faydaları 297 4.1.3. Araç ve Gereçlerde Aranılan Özellikler 298 4.1.4. Ders Araçlarının Kullanılmasında Dikkat Edilecek Hususlar 298 4.2. Din Öğretiminde Kullanılan Ders Araçları 299 4.2.1. Görsel Araçlar 300 4.2.2. İşitsel Araçlar 306 4.2.3. Görsel İşitsel Araçlar 307 4.3. Din Öğretiminde Kavram Haritalarının Kullanımı 311 4.3.1. Din Öğretiminde Kavram Haritalarının Yapılışı 312 4.3.2. Din Öğretiminde Kullanılabilecek Kavram Haritası Türleri 316 4.3.3. Din Öğretiminde Kavram Haritaları Nerelerde ve Nasıl Kullanılabilir? 318 4.3.4. Akıl Haritaları 321 4.3.5. Örümcek Haritalar 327 4.3.6. Zincir Haritalar 327 
Yazar. Prof. Dr. Mehmet Zeki AYDIN

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !
Bu içeriği paylaşın!